به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، علی دارابی در مراسم بزرگداشت سالگرد درگذشت استاد محمود فرشچیان که در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره این هنرمند برجسته، اظهار کرد: هنر و معماری در ایران همواره در طول تاریخ رخنمایی کرده و آثار هنری، از نقشبرجستههای صخرهای و تاجها تا حروف و تزئینات طلا و نقره، منسوجات ابریشمی، سکهها و دیگر آثار، روایتگر زمانه و روزگار ایرانیان در گذر تاریخ بودهاند.
وی افزود: هنر در ایران در ادوار مختلف و در قالبهای گوناگون همواره قدرتنمایی کرده و همین تداوم هنر، ادبیات، شعر، زبان فارسی، نقاشی، نگارگری و مینیاتور، یکی از رموز بقای هویت و ایرانیگری ما در طول تاریخ بوده است.
قائممقام وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به نقش آثار مکتوب و ادبی در انتقال فرهنگ ایرانی گفت: کتابها، تألیفات، اندرزنامهها، شعر و زبان فارسی در کنار هنرهای تصویری، از مصادیق بارز هنر بزرگ ایرانی و از عوامل ماندگاری و پویایی فرهنگ ایرانیان در طول تاریخ هستند.
دارابی با اشاره به اهمیت زبان هنر در ارتباطات فرهنگی و بینالمللی تصریح کرد: جامعهای که زبان هنر با دنیا نداشته باشد، دچار لکنت زبان است و نمیتواند در دیپلماسی فرهنگی موفق شود.
فرشچیان؛ جهانیکننده نگارگری ایرانی
وی با بیان اینکه استاد محمود فرشچیان هنر نگارگری ایرانی را جهانی کرد، گفت: اگر استاد پرآوازه کمالالملک هنر اروپا را به ایران آورد و آن را به ایرانیان معرفی کرد، این استاد فرشچیان بود که نگارگری، نقاشی، تصویرگری و مینیاتور ایرانی را در عرصه جهانی مطرح کرد.
معاون میراثفرهنگی کشور افزود: آثار استاد فرشچیان در نمایشگاهها و گالریهای بزرگ جهان به نمایش درآمده و در مجموع، حضور آثار او در ۸۶ نمایشگاه گروهی و ۵۷ نمایشگاه انفرادی، گواه جایگاه و اعتبار جهانی این هنرمند است.
دارابی درباره ویژگیهای مکتب هنری استاد فرشچیان گفت: اگر بخواهیم مکتب استاد محمود فرشچیان را دستهبندی کنیم، میتوان گفت منظومه فکری او بر چهار اصل استوار بود؛ نخست، پیوند میان شعر، ادبیات، مینیاتور و نگارگری؛ دوم، دربرگیری ادیان الهی؛ سوم، پایبندی به شکل کلاسیک همراه با بهرهگیری از تکنیکهای جدید؛ و چهارم، اهتمام شایسته به گفتمان و هویت شیعی.
وی ادامه داد: خلق آثاری همچون «ضامن آهو» و «عصر عاشورا» نمونههایی برجسته از این رویکرد هستند و مکتب استاد فرشچیان را به نقطه عطفی در نگارگری و مینیاتور ایران تبدیل کردهاند.
تداوم مکتب فرشچیان با تربیت شاگردان
قائممقام وزیر میراثفرهنگی با اشاره به جایگاه استاد فرشچیان در میراث هنری کشور اظهار کرد: استاد فرشچیان در فهرست گنجینه زنده بشری در ایران ثبت شده است و دانشگاه هنرهای اسلامی ـ ایرانی استاد فرشچیان در این راستا وظیفهای خطیر برای تربیت شاگردان و تداوم این مکتب برعهده دارد.
دارابی همچنین به اقدامات معاونت میراثفرهنگی برای پاسداشت آثار این هنرمند اشاره کرد و گفت: معاونت میراثفرهنگی با ایجاد موزه استاد فرشچیان و نگهداری ۵۹ اثر منحصر بهفرد، وظیفه خود میداند در معرفی، نکوداشت و ترویج مکتب و میراث استاد فرشچیان همت گمارد.
وی تأکید کرد: گرامیداشت استاد فرشچیان، افزون بر تکریم شخصیت انسانی، موحد، شیعی و وارسته این استاد بیبدیل و بیتکرار، گویای آن است که میراث فرهنگی کشور مقام و جایگاه هنر، هنرمندان و بزرگان این سرزمین را ارج مینهد و این تکریم را در حقیقت تکریم میراث فرهنگی، تاریخی و تمدنی کشور میداند.
استاندار اصفهان: فرشچیان فراتر از یک هنرمند و روایتگر روح اصفهان بود
در ادامه؛ مهدی جمالینژاد استاندار اصفهان گفت: استاد فرشچیان فراتر از یک هنرمند بود؛ وقتی از او سخن میگوییم، تنها از یک نقاش یا نگارگر صحبت نمیکنیم، بلکه از یک مکتب و یک نگرش متفاوت سخن میگوییم؛ مکتبی که هنر، هویت، معنویت و ایرانیت را در کنار یکدیگر قرار داده است.
استاندار اصفهان با اشاره به خاستگاه اصفهانی استاد فرشچیان گفت: استاد از اصفهان برخاست، اما هنر، معرفت و انسانیت او از مرزهای اصفهان فراتر رفت، ایران را درنوردید و به زبان جهانی هنر تبدیل شد.
جمالینژاد ادامه داد: اصفهان فقط یک شهر تاریخی نیست؛ اصفهان یک تمدن زنده و یک زبان فرهنگی متفاوت است. استاد فرشچیان یکی از بزرگترین راویان این تمدن بود و شاید کمتر هنرمندی را بتوان یافت که همچون او توانسته باشد اصفهان را روایت کند.
وی تصریح کرد: فرشچیان فقط اصفهان را به تصویر نکشید، بلکه بخشی از روح کشور و بخشی از روح معنویت این مرز و بوم را به جهانیان معرفی کرد.
استاندار اصفهان درباره ویژگیهای هنری استاد فرشچیان گفت: به باور من، فرشچیان فقط نقاش نبود؛ او «معمار حرم خیال» بود، معماری که عبادتگاههای دیداری میساخت.
جمالینژاد افزود: هر تابلوی استاد را میتوان همچون گنبدی دید که هر خشت آن یک نقش و هر نقش، محرابی رو به ملکوت است. آثار او مخاطب را از جهان مادی به افقهای معنوی پیوند میدهند.
وی با اشاره به تابلوی «عصر عاشورا» اظهار کرد: «عصر عاشورا» اثری است که از اصفهان تا افق بینهایت، با نبض انسان امروز و نسل جدید پیوند برقرار میکند.
استاندار اصفهان تأکید کرد: مکتب فرشچیان باید «سکوی پرش» باشد، نه «زندان تکرار». این مکتب به ما نشان میدهد که میتوان در عین وفاداری به ریشهها، افقهای تازهای در هنر ایجاد کرد.
جمالینژاد با اشاره به شرایط دشوار امروز و تأثیر هنر بر آرامش جامعه گفت: در روزگاری که تصویر خشونت را در جهان و حتی در منطقه پیرامونی خود بسیار میبینیم، آثار فرشچیان میتوانند مرهمی از آرامش و نوعی آرامش شرقی برای انسان امروز باشند.
وی پیشنهاد کرد موزه استاد فرشچیان در اصفهان بهعنوان یک مرکز آرامش و درمان بصری مورد توجه قرار گیرد و افزود: امیدوارم همه برای معرفی این مجموعه تلاش کنند تا مکانی باشد که شهروندان بتوانند در آن نفسی تازه کنند و روح خسته خود را با هنر و زیبایی آرامش دهند.
استاندار اصفهان استاد فرشچیان را یک «ابر سفیر» برای ایران توصیف کرد و گفت: فرشچیان بدون گذرنامه ایران را به جهان معرفی کرد. تابلوی «یتیمنوازی» او، که به سازمان ملل اهدا شد، یکی از نمونههای برجسته این دیپلماسی فرهنگی است و میتوان آن را یکی از کاملترین روایتهای هنری ایران درباره عدالت دانست.
جمالینژاد با تأکید بر ضرورت توجه به اقتصاد هنر گفت: اقتصاد هنر با برند فرشچیان میتواند در اصفهان و سراسر کشور مورد توجه قرار گیرد و بهعنوان یک معدن دستنخورده برای گردشگری خلاق کشور فعال شود.
وی ادامه داد: آثار استاد فرشچیان میتوانند حلقه اتصال میان میراث فرهنگی، هنر و گردشگری باشند و ظرفیت بزرگی برای معرفی اصفهان و ایران به گردشگران داخلی و خارجی ایجاد کنند.
استاندار اصفهان با اشاره به تواضع و روحیه یادگیری استاد فرشچیان اظهار کرد: استاد در ۹۰ سالگی همچنان شاگردی میکرد و در جلسات با هنرمندان و نسل جوان حضور مییافت. این ویژگی نشان میدهد که فرشچیان یک «شدنِ بیپایان» بود، نه صرفاً یک برند هنری.
جمالینژاد افزود: تواضع علمی استاد و شیوه تعامل او با نسل جوان، خود میتواند الگویی برای جامعه هنری و فرهنگی باشد.
وی همچنین به ویژگیهای رنگشناسی و ترکیببندی در آثار استاد اشاره کرد و گفت: مدیریت رنگها در آثار فرشچیان میتواند الگویی برای حکمرانی متعالی باشد؛ موضوعی که در آثاری همچون «شمس و مولانا» بهخوبی قابل مشاهده است.
استاندار اصفهان در بخش پایانی سخنان خود گفت: استاد فرشچیان نماینده زمانه خود بود و اثبات کرد که مکتب نگارگری اصفهان، از دوران بهزاد و رضا عباسی، به دوران معاصر منتقل شده است.
وی افزود: فرشچیان تربیتیافته خانوادهای اصیل و معیار در اصفهان بود؛ خانوادهای که در آن معنویت، اصالت، ریشهداری، اصول و باورهای چند هزار ساله در کنار یکدیگر قرار داشت.
جمالینژاد خاطرنشان کرد: استاد فرشچیان توانست افسانهها را بار دیگر به اسطوره شهر اصفهان تبدیل کند و امروز خود او نیز بخشی از خاطره تاریخی مردم اصفهان است.
استاندار اصفهان در پایان تأکید کرد: میراث فرشچیان تنها مجموعهای از تابلوها و آثار هنری نیست؛ او بخشی از هویت، فرهنگ و حافظه تاریخی اصفهان و ایران است و معرفی این میراث به نسلهای آینده، مسئولیتی مشترک برای همه نهادهای فرهنگی و هنری کشور به شمار میرود.
