لیلا صدقی کارشناس ارشد پژوهش هنر در یادداشتی نوشت: چهارم مرداد، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، به نام روز بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی، عارف بزرگ قرن هفتم و هشتم هجری و بنیانگذار طریقت صفویه، نامگذاری شده است؛ شخصیتی که اندیشه، سلوک عرفانی و منش اخلاقی او نهتنها بر فرهنگ و عرفان ایرانی، بلکه بر تحولات تاریخی ایران نیز تأثیری ماندگار گذاشت.
شیخ صفیالدین اسحاق اردبیلی در سال ۶۵۰ هجری قمری در شهر اردبیل چشم به جهان گشود. او در خانوادهای متدین پرورش یافت و از همان دوران نوجوانی در جستوجوی حقیقت، راه عرفان و دانش را برگزید. پس از سالها سیر و سلوک، به محضر شیخ زاهد گیلانی، از بزرگترین عارفان زمان خود، راه یافت و سالها از محضر او بهره برد. پس از درگذشت استاد، به عنوان جانشین وی برگزیده شد و با هدایت مریدان، طریقت صفویه را بنیان نهاد.
خانقاه شیخ صفیالدین در اردبیل به یکی از مهمترین مراکز عرفانی جهان اسلام تبدیل شد. در این مرکز، علاوه بر آموزش مبانی عرفان، بر فضیلتهایی همچون صداقت، فروتنی، خدمت به مردم، نوعدوستی، اخلاقمداری، پرهیز از دنیاطلبی و عشق به خداوند تأکید میشد؛ ارزشهایی که امروز نیز میتوانند چراغ راه جامعه باشند.
نفوذ معنوی شیخ صفیالدین از مرزهای ایران فراتر رفت و مریدان بسیاری از مناطق مختلف ایران، قفقاز، آناتولی و آسیای صغیر به خانقاه او رفتوآمد داشتند. احترام فراوان فرمانروایان وقت به این عارف بزرگ، جایگاه ویژه او را در تاریخ ایران نشان میدهد.
اگرچه شیخ صفیالدین بیش از آنکه نویسنده یا سیاستمدار باشد، یک پیر طریقت و آموزگار اخلاق بود، اما میراث او زمینهساز یکی از مهمترین دورههای تاریخ ایران شد. چند نسل پس از او، نوادگانش دولت صفوی را بنیان گذاشتند؛ حکومتی که با رسمیت بخشیدن به مذهب تشیع، نقشی اساسی در شکلگیری هویت سیاسی، فرهنگی و مذهبی ایران ایفا کرد.
شیخ صفیالدین در سال ۷۳۵ هجری قمری درگذشت و در خانقاه خود در اردبیل به خاک سپرده شد. آرامگاه او که بعدها به همت فرزندان و سپس شاهان صفوی توسعه یافت، امروزه با عنوان «مجموعه خانقاه و بقعه شیخ صفیالدین اردبیلی» یکی از شاهکارهای معماری ایرانی ـ اسلامی و از ارزشمندترین آثار تاریخی کشور به شمار میرود. این مجموعه در سال ۲۰۱۰ میلادی به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد معماری، هنری و تاریخی، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
هر سال همزمان با روز بزرگداشت شیخ صفیالدین، آیینهای فرهنگی و علمی متعددی در استان اردبیل برگزار میشود. برگزاری مراسم رسمی در مجموعه جهانی شیخ صفیالدین، گلباران آرامگاه، نشستهای تخصصی درباره عرفان و تاریخ صفویه، رونمایی از کتابها و پژوهشهای جدید، نمایشگاه آثار فرهنگی و صنایعدستی، اجرای موسیقی سنتی و آیینی و بازدیدهای تخصصی از مهمترین برنامههای این روز است. همچنین دانشگاهها، مراکز پژوهشی و برخی ادارات کل میراث فرهنگی در دیگر استانها نیز با برگزاری نشستهای علمی و برنامههای فرهنگی، یاد و نام این شخصیت برجسته را گرامی میدارند.
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی، تنها یادآوری زندگی یک عارف بزرگ نیست؛ بلکه فرصتی برای پاسداشت ریشههای هویت ایرانی، ترویج فرهنگ اخلاق، معنویت و گفتوگو و معرفی یکی از مهمترین میراثهای جهانی ایران به نسل امروز و آیندگان است. حفظ و معرفی این سرمایه ارزشمند، گامی مؤثر در صیانت از تاریخ، فرهنگ و تمدن ایرانزمین خواهد بود.
چهارم مرداد، فرصتی است برای ادای احترام به مردی که با اندیشه، اخلاق و معنویت، نام و هویت ایرانی را برای همیشه در حافظه تاریخی جاودانه ساخت.
انتهای پیام/
