امیر کرمزاده در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه حمام شاه عباس در مجموعه تاریخی اصفهان اظهار کرد: حمام شاه یکی از حمامهای شاخص و بزرگ شهر اصفهان است که در دوره شاه عباس ساخته شده و از نظر تاریخی و فرهنگی در ارتباط با بازار و میدان نقش جهان اهمیت ویژهای دارد.
وی افزود: این حمام در ساختار تاریخی شهر اصفهان، تنها یک بنای خدماتی نبوده و با توجه به جایگاه اصفهان در دوره صفوی، بخشی از زندگی اجتماعی و شهری مردم و مسافرانی بوده که به این شهر سفر میکردند و تجار و مسافران نیز از آن استفاده میکردند.
کرمزاده با بیان اینکه حمام شاه حدود ۲۵۰۰ مترمربع زیربنا دارد، تصریح کرد: وسعت این مجموعه و ویژگیهای خاص آن سبب شده است که مرمت، آمادهسازی و تعریف مدل بهرهبرداری از آن، پروژهای ویژه باشد و نمیتوان برای آن همان الگویی را در نظر گرفت که برای یک مجموعه معمولی مورد استفاده قرار میگیرد.
مرمت حمام شاه با مشارکت بخش خصوصی و تسهیلات صندوق توسعه ملی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اشاره به روند احیای این بنا گفت: برای مرمت و آمادهسازی حمام شاه، از ظرفیت بخش خصوصی استفاده شده و منابعی نیز از طریق صندوق توسعه ملی در قالب تسهیلات در اختیار سرمایهگذار قرار گرفته است.
وی ادامه داد: خوشبختانه امروز این مجموعه به مرحلهای رسیده که میتوان برای آن بهرهبرداری را آغاز کرد و ما منتظر هستیم فرآیند لازم برای افتتاح رسمی نیز طی شود.
کرمزاده با اشاره به تصمیم میراث فرهنگی برای آغاز بهرهبرداری آزمایشی از حمام شاه اظهار کرد: در مرحله نخست اجازه داده شده است که مجموعه به شکل موقت و آزمایشی مورد بهرهبرداری قرار گیرد تا سرمایهگذار بتواند نیروهای مورد نیاز خود را ساماندهی کند و مجموعه را از نظر مدیریتی و اجرایی آماده کند.
وی افزود: بهرهبرداری از یک حمام تاریخی با وسعت حدود ۲۵۰۰ مترمربع، کار ویژهای است و طبیعی است که سرمایهگذار و نیروهای مجموعه باید پیش از آغاز فعالیت رسمی، تجربه لازم برای اداره چنین مجموعهای را به دست آورند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان تأکید کرد: بهرهبرداری آزمایشی این امکان را فراهم میکند که نحوه فعالیت مجموعه، مدیریت نیروها و شیوه ارائه خدمات در یک دوره کنترلشده مورد ارزیابی قرار گیرد و سپس مجموعه وارد مرحله بهرهبرداری رسمی شود.
حمام تاریخی به دلیل ملاحظات فنی با کاربری سابق احیا نمیشود
کرمزاده درباره کاربری جدید حمام شاه نیز گفت: شرایط فعلی بنا اجازه نمیدهد که این مجموعه به عنوان حمام با کاربری سابق مورد استفاده قرار گیرد و در این زمینه محدودیتهای زیرساختی وجود دارد.
وی با اشاره به نبود گاز در مجموعه افزود: در حال حاضر امکان استفاده از حمام به شکل گذشته وجود ندارد و از سوی دیگر باید موضوع رطوبت نیز مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا استفاده مجدد از مجموعه به عنوان حمام میتواند میزان رطوبت را افزایش دهد و این موضوع ممکن است برای بنا و حتی بازار پیرامون آن مشکل ایجاد کند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان ادامه داد: بنابراین در فرآیند احیای حمام شاه تلاش شده است کاربری جدیدی متناسب با وضعیت بنا تعریف شود؛ بهگونهای که ضمن ایجاد امکان بهرهبرداری اقتصادی، کمترین فشار و مداخله را بر کالبد تاریخی مجموعه وارد کند.
وی بیان کرد: بر همین اساس، کاربری مجموعه پذیرایی برای حمام شاه پیشبینی شده است و در کنار آن، فعالیتهای فرهنگی و موزهای نیز در این مجموعه دنبال خواهد شد.
کرمزاده افزود: یکی دیگر از ظرفیتهایی که برای این مجموعه در نظر گرفته شده، عرضه و فروش صنایع دستی و محصولات صنایع دستی است تا حمام شاه بتواند در کنار کاربری پذیرایی، به فضایی برای معرفی و عرضه بخشی از ظرفیتهای صنایع دستی اصفهان نیز تبدیل شود.
وی با اشاره به پیشبینی فعالیت موزهای در حمام شاه اظهار کرد: تلاش ما این است که کاربری موزهای نیز در این مجموعه شکل بگیرد تا بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی بنا برای بازدیدکنندگان قابل مشاهده و درک باشد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان گفت: در احیای چنین بناهایی باید میان استفاده جدید و حفاظت از ساختار تاریخی تعادل برقرار شود و نمیتوان صرفاً با هدف ایجاد یک فعالیت اقتصادی، مداخلاتی در بنا انجام داد که به اصالت و ارزشهای تاریخی آن آسیب وارد کند.
کرمزاده با اشاره به سابقه تاریخی حمام شاه تصریح کرد: این بنا در دوره شاه عباس ساخته شده و در محدودهای قرار گرفته که بازار و میدان نقش جهان نیز در آن واقع شدهاند و به همین دلیل، اهمیت آن فقط به ساختمان حمام محدود نمیشود و بخشی از ساختار تاریخی شهر اصفهان را تشکیل میدهد.
وی افزود: حمام شاه در دوره فعالیت خود مورد استفاده مسافران و تجار نیز قرار داشته و در واقع در ارتباط با زندگی شهری و فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی اصفهان بوده است.
مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان همچنین به وضعیت این بنا در دورههای متأخر اشاره کرد و گفت: حمام شاه در دهههای ۶۰ و ۷۰ به یک حمام عمومی مدرن یا حمام نمرهای تبدیل شد و این تغییر کاربری باعث شد بخشی از کارکرد و هویت سنتی آن دستخوش تغییر شود.
کرمزاده ادامه داد: این بنا تا سال ۱۳۷۵ مورد استفاده قرار داشت، اما پس از آن با گذشت زمان با تخریبهایی مواجه شد و بخشهایی از فضاهای آن نیز کاربری اصلی خود را از دست دادند.
وی با اشاره به ضرورت مرمت و احیای حمام شاه گفت: تغییراتی که در دورههای مختلف در این بنا ایجاد شده بود و همچنین حضور متصرفان، از جمله مشکلاتی بود که روند ساماندهی و احیای آن را با دشواری مواجه کرد، اما با وجود این مسائل، امروز حمام شاه آماده بهرهبرداری شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان افزود: حمام شاه در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و از آن زمان، ضرورت حفاظت از این اثر تاریخی و جلوگیری از آسیب بیشتر به آن مورد توجه قرار داشته است.
کرمزاده با تأکید بر اهمیت بهرهبرداری درست از بناهای تاریخی گفت: زمانی که یک بنای تاریخی مرمت میشود، باید برای آینده آن نیز برنامه داشت و بنا نباید پس از مرمت دوباره بدون استفاده باقی بماند؛ بنابراین برای حمام شاه تلاش شده است مدلی برای بهرهبرداری تعریف شود که هم امکان فعالیت اقتصادی داشته باشد و هم الزامات میراث فرهنگی در آن رعایت شود.
وی خاطرنشان کرد: در مورد حمام شاه به دلیل نبود گاز و همچنین نگرانی از افزایش رطوبت، بازگرداندن کاربری حمام به شکل سابق امکانپذیر نیست و به همین دلیل کاربری پذیرایی و فعالیتهای فرهنگی و موزهای برای آن پیشبینی شده است.
کرمزاده درباره زمان افتتاح این مجموعه نیز گفت: پس از طی دوره بهرهبرداری آزمایشی و آماده شدن شرایط لازم، حمام شاه بهزودی با حضور مسئولان کشوری و استاندار اصفهان افتتاح خواهد شد.
وی افزود: هدف این است که مجموعه در زمان افتتاح رسمی، از نظر نیروی انسانی، مدیریت، نحوه ارائه خدمات و الزامات حفاظتی به آمادگی لازم رسیده باشد تا فعالیت آن با مشکلات کمتری آغاز شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان در پایان تأکید کرد: حمام شاه با توجه به وسعت، موقعیت تاریخی و ارزش فرهنگی خود، ظرفیت آن را دارد که پس از احیا به یکی از مجموعههای قابل توجه در بافت تاریخی اصفهان تبدیل شود و تلاش ما این است که بهرهبرداری جدید از این بنا در کنار حفظ ارزشهای تاریخی آن دنبال شود.
