جنگل الیمستان آمل؛ بهشت مه‌آلود و اسرارآمیز مازندران

جایی میان آسمان و زمین، در شیب‌های البرز میانی، دشتی پهن از سبزه و سکوت پنهان شده است؛ جایی که مه، چون پتویی نرم روی شاخه‌ها می‌نشیند و بوی خاک خیس در فضا می‌پیچد. در این چشم‌انداز رویایی، جنگل الیمستان همچون نگینی زمردین در دل کوه‌های آمل خودنمایی می‌کند.

الیمستان از خیال‌انگیزترین جاهای دیدنی آمل است؛ جایی که تنه‌ی درختان ممرز و توسکا با خزه پوشیده شده، ابرها روی زمین قدم می‌زنند و آفتاب تنها گاهی فرصت رخ‌نمایی از لابه‌لای شاخه‌ها را پیدا می‌کند. این جنگل فقط مقصد علاقه‌مندان طبیعت‌گردی و کوهنوردی نیست، بلکه به واسطه‌ی افسانه‌ها و قصه‌های قدیمی مردم منطقه، حال‌وهوایی رمزآلود و متفاوت دارد.

اگر دلتان هوای سفری آرام، خنک و پر از شگفتی کرده، کافی است راه ارتفاعات شرقی آمل را در پیش بگیرید تا به نقطه‌ای برسید که مرز میان زمین و آسمان محو می‌شود؛ به «بهشت مه‌آلود مازندران»، یعنی جنگل الیمستان.

این جنگل‌ها از کهن‌ترین جنگل‌های جهان به‌شمار می‌آیند؛ نواری سبز که از آستارا تا گلیداغی امتداد دارد.

-گزارش وب‌سایت آرسباران درباره‌ی جنگل‌های هیرکانی

جنگل الیمستان کجاست و به چه دلیل این نام را گرفته است؟

در ارتفاعات شرقی شهرستان آمل، و در مسیر میان روستاهای نمارستاق و لهاش، جنگل الیمستان گسترده شده است؛ جنگلی مرطوب، پوشیده از خزه و اغلب آغشته به مه که در شمار چشم‌نوازترین نقاط طبیعی استان مازندران قرار دارد. این محدوده جزئی از رشته‌کوه البرز است و در ارتفاع تقریبی ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است. همین تفاوت ارتفاع، باعث غلتیدن دائمی ابر و مه روی دامنه‌ها و خلق منظره‌هایی تماشایی شده است.

اما ریشه نام «الیمستان» چیست؟ اهالی قدیمی منطقه می‌گویند زمانی، این دشت و جنگل سرشار از گیاهان خوراکی و دارویی ویژه‌ای بوده که در گویش محلی آن‌ها را «الیما» می‌نامیدند. به همین خاطر این محدوده را «الیمستان»، یعنی جای رویش گیاه الیما، صدا می‌زنند. برخی روایت‌های دیگر هم، این نام را با داستان‌های اسطوره‌ای و باورهای کهن مردمان البرز پیوند می‌دهند.

موقعیت جغرافیایی جنگل الیمستان روی نقشه

جنگل الیمستان حدود ۲۰ کیلومتر با شرق شهر آمل فاصله دارد و در مجاورت روستای ییلاقی الیمستان قرار گرفته است.

مسیرهای دسترسی به جنگل الیمستان

مسیر اصلی دسترسی از جاده‌ی هراز می‌گذرد؛ یکی از تماشایی‌ترین و پرپیچ‌وخم‌ترین جاده‌های شمال کشور که تهران را به آمل متصل می‌کند. پس از رسیدن به آمل، با حرکت به سمت جنوب شرقی و عبور از روستاهای نمارستاق و چلاو، به جاده فرعی منتهی به روستای الیمستان خواهید رسید.

بخش پایانی مسیر، از روستای الیمستان تا ورودی جنگل، حدود ۴ کیلومتر طول دارد و جاده‌ای خاکی و نسبتاً ناهموار است. اگر با خودروی سواری معمولی سفر می‌کنید، بهتر است خودرو را در روستای الیمستان متوقف کنید و ادامه راه را پیاده یا با ماشین‌های آفرودی طی نمایید.

فاصله تهران تا جنگل الیمستان

مسافت تهران تا جنگل الیمستان حدود ۱۴۰ کیلومتر است و طی آن با خودروی شخصی معمولاً بین ۳.۵ تا ۴ ساعت زمان می‌برد.
مسیر پیشنهادی از آزادراه تهران–پردیس–رودهن شروع می‌شود و پس از عبور از دماوند، آب‌سرد، پلور و آمل، شما را به جاده فرعی الیمستان می‌رساند. در روزهای بارانی یا مه‌آلود، رانندگی در جاده هراز، به‌خصوص در پیچ‌های بین پلور تا آمل، نیازمند دقت بیشتری است.

برای مسافرانی که از کرج یا قزوین حرکت می‌کنند، بهترین گزینه اتصال به هراز از طریق محور فیروزکوه یا آزادراه تهران–شمال است که می‌تواند حدود نیم ساعت از زمان سفر بکاهد.

تفریحات و فعالیت‌های هیجان‌انگیز در جنگل الیمستان

سفر به جنگل الیمستان فقط تماشای درختان غرق در مه نیست؛ اینجا مقصدی است برای تجربه ماجراجویی، آرامش عمیق و لمس ناب طبیعت. در هر فصل از سال، می‌توانید ترکیبی از هیجان، سکوت و زیبایی‌های طبیعی را در این منطقه تجربه کنید.

کوهنوردی، پیاده‌روی و عکاسی

مسیرهای پیاده‌روی در الیمستان از مهم‌ترین جذابیت‌های این سفر هستند. از ورودی جنگل تا دشت اصلی، حدود دو ساعت پیاده‌روی سبک در پیش دارید که در طول آن، مناظر مه، خزه و درختان کهنسال ممرز و توسکا شما را همراهی می‌کنند.

برای دوست‌داران کوهنوردی، صعود به قله امامزاده قاسم انتخابی ایده‌آل است؛ مسیری نه خیلی دشوار اما با چشم‌اندازی خیره‌کننده از دماوند در انتها. در طول صعود، عبور نور خورشید از میان لایه‌های مه، صحنه‌هایی می‌آفریند که برای عکاسی طبیعت کم‌نظیرند. بسیاری از عکاسان حرفه‌ای، به‌خصوص در فصل پاییز، برای ثبت این رنگ‌ها و منظره‌ها راهی الیمستان می‌شوند.

برپایی کمپ در جنگل الیمستان

الیمستان از محبوب‌ترین مقاصد کمپینگ و چادرزنی در شمال کشور است. دشت‌های باز، چشمه‌های زلال و هوای خنک و مطبوع، شرایط ایده‌آلی برای ماندن تا نیمه‌شب یا شب‌مانی فراهم کرده‌اند. شب‌ها، مه ملایم و آسمان ستاره‌باران، تصویری خیال‌انگیز از طبیعت رقم می‌زنند.

اگر قصد چادرزدن دارید، همراه داشتن تجهیزات کامل مانند چادر ضدباران، لباس گرم و کیسه‌خواب مناسب ضروری است. همچنین به‌دلیل حضور جانوران وحشی (مانند شغال یا روباه)، بهتر است به‌صورت گروهی کمپ بزنید و در پایان اقامت، همه زباله‌ها را جمع‌آوری کنید تا طبیعت دست‌نخورده باقی بماند.

دوچرخه‌سواری و پیک‌نیک خانوادگی

اگر به دوچرخه‌سواری در مسیرهای کوهستانی علاقه دارید، دشت‌ها و راه‌های خاکی اطراف روستای الیمستان، بهترین موقعیت را برای رکاب‌زدن در اختیار شما می‌گذارند. شیب ملایم و چشم‌اندازهای باز، مسیر را برای دوچرخه‌سواران حرفه‌ای و تازه‌کار مناسب می‌کند.

در کنار این، بسیاری از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند یک روز کامل را به پیک‌نیک و استراحت در دل طبیعت اختصاص دهند. چمنزارها، چشمه‌های کوچک و سایه‌سار درختان، فضا را برای پهن‌کردن بساط ناهار یا نوشیدن چای ذغالی در دل کوهستان مهیا کرده‌اند.

اقامتگاه‌ها و هتل‌های نزدیک جنگل

در شعاع حدود ۲۰ کیلومتری جنگل، هتل‌های محلی و اقامتگاه‌های بوم‌گردی در شهر آمل و روستاهای نزدیک مانند «چلاو»، «نمارستاق» و «لاله‌آباد» فعال هستند. این اقامتگاه‌ها معمولاً با صبحانه‌های محلی، فضای چوبی و چشم‌انداز رو به جنگل، حال‌وهوای زندگی روستایی مازندران را برای مهمانان زنده می‌کنند.

در مسیر منتهی به جنگل، چند ویلای اجاره‌ای نیز وجود دارد که برای خانواده‌ها یا گروه‌های دوستانه انتخاب مناسبی محسوب می‌شود. بهتر است در فصل‌های شلوغ، به‌خصوص بهار و تابستان، رزرو محل اقامت را از قبل انجام دهید تا با مشکل تکمیل ظرفیت مواجه نشوید.

جاذبه‌های دیدنی جنگل الیمستان

در دل این جنگل مه‌آلود، مجموعه‌ای از مناظر طبیعی و عناصر اسطوره‌ای کنار هم قرار گرفته‌اند؛ از قله‌هایی با چشم‌انداز دماوند گرفته تا دشت‌هایی فرش‌شده با گل‌های خودرو. سفر به الیمستان، علاوه بر دیدن درختان و مه، فرصتی برای آشنایی با تاریخ، اسطوره و سبک زندگی کوه‌نشینان مازندران است.

قله امامزاده قاسم؛ چشم‌اندازی تماشایی رو به دماوند

در ارتفاعات جنوبی جنگل، قله‌ای قرار دارد که هم برای کوهنوردان جذاب است و هم برای زائران محلی. بر فراز این قله، بقعه کوچکی به نام امامزاده قاسم دیده می‌شود که گفته می‌شود قدمت آن به قرن‌های گذشته بازمی‌گردد. آغاز مسیر صعود به قله، از دشت مرکزی الیمستان است و معمولاً حدود دو ساعت کوه‌پیمایی ملایم نیاز دارد.

در روزهایی که هوا صاف است، از بالای این قله می‌توان قله دماوند را با تمام شکوهش تماشا کرد؛ منظره‌ای که بسیاری آن را از زیباترین چشم‌اندازهای البرز می‌دانند. اطراف امامزاده قاسم، چشمه‌های کوچک و دشت‌های سرسبزی وجود دارد که برای استراحت، ناهار و عکاسی، بسیار مناسب هستند.

نقش پای رستم؛ یادگار رمزآلود اسطوره‌ها

یکی از شناخته‌شده‌ترین و متفاوت‌ترین دیدنی‌های این جنگل، نقش پای رستم است؛ دو گودال بزرگ در دل زمین که مردم محلی باور دارند اثر پای اسب رستم دستان، پهلوان نامدار شاهنامه، است. بر اساس افسانه‌ها، رستم در نبردی با دیوان در این دشت فرود آمده و جای سم اسبش بر خاک باقی مانده است.

واقعیت علمی این است که این فرورفتگی‌ها احتمالاً بر اثر برخورد شهاب‌سنگ ایجاد شده‌اند؛ اما حتی اگر این روایت اسطوره‌ای را کنار بگذاریم، فضای اطراف این نقطه آن‌قدر رازآلود و متفاوت است که حس حضور در صحنه‌ای حماسی و قدیمی را زنده می‌کند. بسیاری از گردشگران در این محل می‌ایستند تا در میان مه و سکوت، عکس‌های خاطره‌انگیز بگیرند.

روستای لهاش؛ دروازه ورود به جنگل

در مسیر حرکت به‌سوی الیمستان، روستایی کوچک و زنده با نام روستای لهاش قرار گرفته است. این روستا در عمل، ورودی منطقه به حساب می‌آید و اغلب گردشگران از همین‌جا وارد مسیر جنگلی می‌شوند. خانه‌های روستایی با سقف‌های شیروانی، بوی نان تازه و صدای زنگ گله‌ها، فضای روستا را سرشار از آرامش و سادگی می‌کند.

در فصل‌های گرم‌تر سال، اهالی روستا محصولاتی مانند عسل طبیعی، گیاهان دارویی و لبنیات محلی را به مسافران عرضه می‌کنند. توقف کوتاه در این روستا یا چادرزدن در حاشیه آن، فرصت خوبی برای لمس زندگی روستایی در دل البرز است.

با توجه به این‌که اهالی روستای الیمستان معمولاً اجازه ورود خودروهای گردشگران را نمی‌دهند، توصیه می‌شود خریدهایی مانند آب معدنی و سایر مایحتاج را در روستای لهاش انجام دهید.

منطقه قلاردن؛ دشتی سبز با گل‌های وحشی

در ارتفاعات بالاتر از جنگل، دشتی وسیع و دست‌نخورده با نام قلاردن قرار دارد. این منطقه به‌ویژه در فصل بهار به‌خاطر پوشش گیاهی رنگارنگش شهرت پیدا کرده و با فرشی از گل‌های زرد، بنفش و سفید تزیین می‌شود.

هوای پاک، سکوت کوهستان و چشم‌انداز مه‌آلود قلاردن، سبب شده است بسیاری از طبیعت‌گردان این نقطه را مقصد اصلی سفر خود انتخاب کنند. مسیر رسیدن به قلاردن از دل جنگل می‌گذرد و حدود یک ساعت پیاده‌روی زمان می‌برد؛ اما در هر قدم، طبیعت با رنگ‌ها، بوها و نورهای تازه از شما استقبال می‌کند.

شرایط آب‌وهوایی جنگل الیمستان در فصل های مختلف

دمای هوا در این منطقه نسبت به شهرهای اطراف، مانند آمل و نور، به‌طور میانگین ۵ تا ۱۰ درجه خنک‌تر است و بیشتر روزها، رگه‌های مه در میان شاخه‌ها و درختان دیده می‌شود.

هر فصل در الیمستان رنگ و حال‌وهوای خاص خود را دارد؛ اما اگر هدف شما دیدن طبیعت سبز، هوای متعادل و مسیرهای خشک‌تر است، بازه‌ی اردیبهشت تا اوایل مهر بهترین زمان سفر محسوب می‌شود. در این مدت، احتمال بارش‌های شدید کمتر است، مه کمتر جلوی دید را می‌گیرد و گل‌های وحشی در دشت‌ها به خوبی خودنمایی می‌کنند.

بهار:

در ماه‌های فروردین تا خرداد، الیمستان در اوج طراوت و سرزندگی است. کف جنگل و دشت‌ها با گل‌های وحشی، سبزه‌های تازه و چشمه‌های پرآب پوشیده می‌شود. دمای هوا معمولاً معتدل (حدود ۱۵ تا ۲۰ درجه) و رطوبت بالا است. این فصل، مناسب‌ترین زمان برای کوهنوردی سبک، عکاسی و کمپینگ به‌شمار می‌رود.

تابستان:

در تیر و مرداد، هوای جنگل همچنان خنک‌تر از شهرهای ساحلی شمال است و مه در بسیاری از روزها مهمان شاخه‌ها می‌ماند؛ هرچند گاهی رطوبت بالا می‌تواند حس سنگینی هوا را ایجاد کند. در تابستان، میانگین دمای دشت‌های الیمستان حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است، در حالی‌که شهرهای ساحلی در همین زمان گرمای بیشتری را تجربه می‌کنند؛ به همین دلیل، بسیاری از مسافران برای فرار از گرما، الیمستان را به‌عنوان مقصد تابستانی انتخاب می‌کنند.

پاییز:

در ماه‌های مهر و آبان، برگ‌های درختان در طیفی از رنگ‌های زرد، نارنجی و قرمز می‌درخشند و هر گوشه جنگل به تابلوی نقاشی شبیه می‌شود. پاییز الیمستان فصل محبوب عکاسان است؛ اما تغییرات ناگهانی دما، مه غلیظ و بارش‌های پراکنده ایجاب می‌کند با تجهیزات کامل و پوشش مناسب به منطقه سفر کنید. شب‌ها معمولاً سردتر می‌شود و لازم است لباس گرم همراه داشته باشید.

زمستان:

در دی و بهمن، بیشتر بخش‌های جنگل زیر لایه‌ای از برف پنهان می‌شود و دما تا زیر صفر درجه پایین می‌آید. در این فصل، رفت‌وآمد دشوارتر است و معمولاً فقط کوهنوردان باتجربه یا تورهای مجهز زمستانی راهی منطقه می‌شوند. با این حال، سکوت برف‌پوش و مه زمستانی، منظره‌هایی افسانه‌ای می‌آفریند که برای تماشاگران بسیار چشم‌نواز است.

نکات ایمنی سفر در روزهای بارانی و مه‌آلود

مه از زیباترین ویژگی‌های الیمستان است، اما همین مه و بارش باران می‌تواند باعث کاهش دید و لغزندگی مسیر شود. بنابراین:

• حتماً کفش مناسب کوهنوردی یا کفش مخصوص زمین‌های لغزنده بپوشید.
• در زمان پیاده‌روی، از راهنمایان محلی یا علائم مسیر کمک بگیرید؛ زیرا در مه غلیظ، تشخیص مسیر درست دشوار است.
• در فصل‌های پربارش، احتمال افتادن درختان یا ریزش سنگ بیشتر است؛ بنابراین فقط از مسیرهای مشخص و امن عبور کنید.
• همه زباله‌ها و مواد پلاستیکی را با خود بازگردانید تا طبیعت بکر جنگل آسیبی نبیند.

اگر قصد کمپ شبانه دارید، پیش از تاریکی هوا محل چادر را انتخاب کنید و از روشن‌کردن آتش در میان درختان متراکم یا نزدیک به علف‌های خشک خودداری نمایید.

امکانات رفاهی و نکات سفر به جنگل الیمستان

در محدوده داخلی جنگل، امکانات شهری وجود ندارد؛ اما در روستای الیمستان و جاده منتهی به آن، امکانات اولیه برای گردشگران فراهم شده است. در ابتدای مسیر جنگل، امکان استفاده از پارکینگ محلی وجود دارد و در روستا، مغازه‌هایی برای تهیه مواد غذایی، آب آشامیدنی و بخشی از تجهیزات ضروری در دسترس هستند.

در برخی فصل‌ها، چای‌خانه‌های موقت و غرفه‌های محلی در مسیر فعال می‌شوند و چای ذغالی، نان تازه، لبنیات محلی و عسل کوهی عرضه می‌کنند. تعدادی سرویس بهداشتی ساده نیز در ابتدای مسیر جنگل تعبیه شده که بهتر است پیش از ورود به عمق جنگل از آن‌ها استفاده کنید.

اگر برای عکاسی یا فیلم‌برداری حرفه‌ای راهی الیمستان می‌شوید، به همراه داشتن پاوربانک، باتری اضافه و کاور ضدباران برای دوربین ضروری است؛ زیرا رطوبت بالا می‌تواند به تجهیزات الکترونیکی آسیب بزند.

جاهای دیدنی اطراف جنگل الیمستان

اطراف جنگل الیمستان سرشار از جاذبه‌هایی است که می‌توانند ادامه سفر شما را جذاب‌تر کنند. اگر پس از گشت‌وگذار در مه و درختان این جنگل، به‌دنبال مقصدی تازه هستید، طبیعت اطراف آمل و جاده هراز چند انتخاب کم‌نظیر پیش رویتان می‌گذارد.

دریاچه میانشه (چشمه زیارت)

در فاصله‌ی حدود ۴۰ کیلومتری جنگل الیمستان و در ارتفاعات جنوب شهر نور، دریاچه‌ای آرام و تماشایی به نام میانشه قرار دارد که مردم آن را با نام چشمه زیارت نیز می‌شناسند. این دریاچه با محیط جنگلی، سکوت دل‌نشین و مه صبحگاهی، یکی از محبوب‌ترین مقصدهای طبیعت‌گردی مازندران است.

اطراف دریاچه با درختان توسکا و نیزارهای انبوه احاطه شده و در صبح‌های خنک، لایه‌ای از مه روی سطح آب می‌نشیند و منظره‌ای رویایی می‌سازد. امکان قایق‌سواری سبک، عکاسی و پیک‌نیک در حاشیه دریاچه وجود دارد؛ اما برای رسیدن به آن، بخشی از مسیر را باید با خودروی آفرودی یا پیاده طی کنید.

پارک جنگلی نور

اگر از الیمستان به سمت غرب مازندران حرکت کنید، به یکی از وسیع‌ترین و قدیمی‌ترین پارک‌های جنگلی ایران می‌رسید؛ یعنی پارک جنگلی نور. این پارک در نزدیکی شهر نور واقع شده و با وسعتی بیش از ۴۰۰۰ هکتار، مجموعه‌ای از مسیرهای دوچرخه‌سواری، امکانات اقامتی و فضاهای تفریحی را در دل جنگل در اختیار مسافران قرار می‌دهد.

پارک نور برای کسانی که به‌دنبال تفریح خانوادگی همراه با امکانات شهری در دل طبیعت هستند، انتخابی بسیار مناسب است. در این پارک می‌توانید از امکاناتی مانند سرویس بهداشتی، آلاچیق، رستوران و حتی ویلاهای اقامتی بهره‌مند شوید.

روستای نمارستاق

در فاصله تقریبی ۱۵ کیلومتری جنگل الیمستان، روستایی قدیمی و تماشایی به نام نمارستاق قرار دارد که به‌خاطر معماری پلکانی خانه‌ها و موقعیت ویژه‌اش میان کوه و دشت، در سال‌های اخیر به مقصدی محبوب برای گردشگران تبدیل شده است.

در طول مسیر رسیدن به نمارستاق، چشمه‌های طبیعی، باغ‌های سیب و آلو دیده می‌شود و مردم خون‌گرم روستا در تابستان، محصولات ارگانیک خود را به مسافران عرضه می‌کنند. از ارتفاعات نمارستاق، چشم‌انداز قله دماوند قابل مشاهده است و در هوای صاف، نمایی کم‌نظیر از البرز جنوبی پیش چشم شما قرار می‌گیرد.

داستان‌های محلی درباره نام الیمستان

معروف‌ترین روایت، نام الیمستان را به رستم، پهلوان نام‌آشنای شاهنامه، نسبت می‌دهد. می‌گویند رستم در یکی از نبردهایش، در این دشت فرود آمده و اسبش آن‌چنان بر زمین کوبیده که جای سم آن تا امروز در دل خاک باقی مانده است؛ اثری که مردم آن را «نقش پای رستم» می‌نامند و در مه‌های جنگل قابل دیدن است.

در بخشی از باورهای محلی، الیمستان سرزمینی مقدس و محل آرام‌گرفتن ارواح نیک دانسته می‌شد. برخی نیز مه دائمی جنگل را نشانه حضور نیروهای آسمانی می‌دانند. همین فضای رمزآلود و قصه‌های قدیمی، باعث شده الیمستان لقب «بهشت مه‌آلود» را بگیرد و به‌عنوان یکی از جاذبه‌های افسانه‌ای شمال ایران شناخته شود.

لمس مه و آرامش در الیمستان؛ سفری که فراموش نمی‌شود

اگر به‌دنبال مقصدی هستید که هم از شلوغی شهر دورتان کند و هم جانتان را تازه کند، جنگل الیمستان می‌تواند انتخابی ایده‌آل باشد. جایی که مه آرام روی شاخه‌ها می‌نشیند، صدای پرندگان با سکوت کوهستان در هم می‌پیچد و هر نفس، پر از بوی زندگی و تازگی است.

پیشنهاد می‌کنیم پیش از برنامه‌ریزی نهایی سفر، دیگر مطالب طبیعت‌گردی در دستی بر ایران را نیز مرور کنید تا با دیگر جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده کشور آشنا شوید. شاید مقصد بعدی شما، یکی دیگر از همین بهشت‌های پنهان ایران باشد.