محمد هاشمی، دبیر انجمن پیشگیری و درمان چاقی در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به روند فزاینده چاقی در کشور اظهار داشت: چاقی یک معضل جهانی است و روند ابتلا در سراسر دنیا رو به افزایش است و ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست.
وی با ارائه آماری از وضعیت پایتخت افزود: وقتی شاخص توده بدنی را در جمعیت ایرانی محاسبه میکنیم، در شهری مانند تهران حدود ۷۰ درصد افراد بالای ۲۰ سال مبتلا به اضافه وزن و چاقی هستند؛ بهطوریکه حدود ۴۵ درصد دچار اضافه وزن و ۲۵ درصد مبتلا به چاقیاند.
هاشمی ادامه داد: اگر جامعه بالای ۳۰ سال شهر تهران را بررسی کنیم، این عدد به حدود ۸۲ درصد میرسد؛ یعنی ۸۲ درصد بالغین بالای ۳۰ سال درجاتی از اضافه وزن یا چاقی دارند. در حوزه کودکان و نوجوانان نیز وضعیت مطلوب نیست و حدود ۲۰ درصد آنان مبتلا به چاقی هستند.
گذار سالمندی و افزایش بار بیماریهای غیرواگیر
دبیر انجمن پیشگیری و درمان چاقی با اشاره به گذار دموگرافیک کشور گفت: ایران در مسیر سالمند شدن جمعیت قرار دارد. از سوی دیگر، گذار اپیدمیولوژیک نیز رخ داده و بیماریهای غیرواگیر مانند دیابت، فشار خون، سکتههای قلبی و مغزی، سرطانها و بیماریهای قلبی جای بیماریهای عفونی را گرفتهاند.
وی تصریح کرد: در کشورهای توسعهیافته این دو گذار طی ۱۰۰ تا ۱۵۰ سال رخ داد، اما در ایران طی چند دهه اتفاق افتاده است؛ بنابراین در سالهای آینده با جمعیت سالمند بیشتری مواجه خواهیم بود که به بیماریهای غیرواگیر مبتلا هستند.
هاشمی تأکید کرد: چاقی زمینهساز اغلب بیماریهای غیرواگیر است و مهمترین آنها دیابت نوع دو است. به همین دلیل قرن حاضر را از منظر اپیدمیولوژیک، قرن «دوقلوی دیابت و چاقی» مینامند. اغلب مبتلایان به دیابت نوع دو افراد چاق هستند.
نقش وراثت و محیط در بروز چاقی
وی درباره عوامل ایجادکننده چاقی توضیح داد: عوامل چاقی به دو دسته وراثت و محیط تقسیم میشوند. ساختار ژنتیکی جمعیت طی دهههای اخیر تغییر نکرده، اما شیوع چاقی افزایش یافته است؛ بنابراین عوامل محیطی مانند تغذیه نامناسب و کاهش فعالیت بدنی نقش پررنگتری دارند.
دبیر انجمن پیشگیری و درمان چاقی افزود: محیطهای امروزی به نوعی «چاقیزا» هستند؛ میزان دریافت انرژی افزایش یافته و فعالیت بدنی کاهش پیدا کرده است. حتی فعالیتهای ساده روزمره نیز با پیشرفت تکنولوژی حذف شدهاند.
لزوم عزم ملی برای مهار چاقی
هاشمی تأکید کرد: مقابله با چاقی نیازمند رویکردی چندبخشی و ملی است. وزارت بهداشت باید در رأس سیاستگذاری باشد، اما این موضوع فقط به یک نهاد محدود نمیشود و دستگاههای مختلف باید در آن نقش داشته باشند.
رژیمهای غذایی رایج مورد تأیید علمی نیستند
وی درباره رژیمهای کتوژنیک و گیاهخواری گفت: در حال حاضر تنها رژیم مورد تأیید مجامع علمی برای کاهش وزن، رژیمی است که سه ویژگی داشته باشد؛ تنوع، تعادل و تناسب. حذف گروههای غذایی میتواند سلامت فرد را به خطر بیندازد.
هاشمی توضیح داد: یک رژیم صحیح باید شامل همه گروههای غذایی (نان و غلات، پروتئینها، لبنیات، میوهها و سبزیجات) باشد، سهم هر گروه متعادل باشد و مقدار آن متناسب با سن، جنس، وزن و فعالیت فرد تنظیم شود.
هزینه سنگین درمان چاقی و ضرورت ورود بیمهها
دبیر انجمن پیشگیری و درمان چاقی با اشاره به هزینههای درمان اظهار داشت: درمان دارویی چاقی در شرایط فعلی سالانه بین ۴۵ تا ۸۰ میلیون تومان برای هر فرد هزینه دارد. اگر این عدد را در تعداد مبتلایان ضرب کنیم، رقم بسیار سنگینی خواهد شد.
وی افزود: چاقی فقط هزینه درمان فرد را به همراه ندارد، بلکه با کاهش بهرهوری، فشار مضاعفی بر صندوقهای بیمه و بازنشستگی وارد میکند. بنابراین شایسته است سازمانهای بیمهگر برای پوشش هزینههای درمان چاقی برنامهریزی کنند و تمرکز اصلی باید بر پیشگیری باشد، زیرا درمان چاقی همیشه موفقیت بالایی ندارد.
پیشگیری از هزار روز اول زندگی
وی گفت: پیشگیری باید از دوران بارداری آغاز شود. تغذیه مادر، هزار روز اول زندگی کودک، زمان شروع غذای کمکی و تغذیه دوران مدرسه همگی در آینده سلامت فرد نقش تعیینکننده دارند.
هاشمی با اشاره به برنامه «پایان دادن به چاقی کودکان» که از سال ۲۰۱۵ توسط سازمان جهانی بهداشت تدوین شده، اظهار داشت: ایران این راهبرد را پذیرفته و برنامهریزیهایی انجام شده، اما در اجرا با چالشهایی مواجه هستیم و آموزشهای لازم در مدارس و خانوادهها بهطور کامل عملیاتی نشده است.
