برج میلاد تهران؛ بلندترین برج ایران!

برج میلاد تهران از نشانه‌های مهم پایتخت به شمار می‌آید و برای بسیاری از ما سازه‌ای آشناست. در دوازده طبقه این مجموعه، رستوران‌ها، کافه‌ها و جاذبه‌های گردشگری متنوعی قرار گرفته که هر روز میزبان گردشگران زیادی است؛ به همین دلیل، در فهرست دیدنی‌های محبوب تهران می‌درخشد. در ادامه، هم به پیشینه ساخت و طراحی آن اشاره می‌کنیم و هم برج را بیشتر معرفی می‌کنیم.

روایت زمان ساخت برج میلاد تهران

برای چرخه شکل‌گیری برج میلاد تهران دو روایت مطرح است. بنا بر روایت نخست، جرقه اولیه ساخت در دوره پهلوی زده شد و هدف، ایجاد برجی مخابراتی بود که با شکل و شمایل امروزین تفاوت‌های جدی داشت. این ایده بخشی از طرح کلان «شهستان پهلوی» بود که در زمان حکومت محمدرضا پهلوی آغاز شد؛ اما با وقوع انقلاب نیمه‌تمام ماند.

روایت دوم می‌گوید در ابتدای دهه ۷۰ خورشیدی ایده ساخت برج دوباره مطرح شد. سپس شهرداری وقت تهران پژوهش گسترده‌ای برای انتخاب بهترین مکان انجام داد که حدود دو سال ادامه پیدا کرد. در این بررسی، ۲۱ نقطه از تهران به عنوان گزینه‌های احتمالی شناسایی شد، بعد چهار گزینه برگزیده و نهایتاً تپه‌های کوی گیشا (محله‌ای در غرب تهران) برای اجرا تعیین شد.

چند سال بعد، در ۱۳۷۶ خورشیدی کلنگ پروژه به زمین خورد و پس از سه سال مطالعه، نام «یادمان» برای آن برگزیده شد. در سال ۱۳۸۰ شورای اسلامی تهران، همزمان با صدمین زادروز آیت‌الله خمینی، نام پروژه را به «برج میلاد» تغییر داد. شایان ذکر است که فرایند احداث برج درمجموع یازده سال طول کشید.

پس از تکمیل عملیات ساخت، مراسم گشایش با شعار «آسمان نزدیک است» و با حضور شهردار وقت تهران، جمعی از نمایندگان مجلس و اعضای شورای اسلامی شهر برگزار شد؛ ۲۵۰ خبرنگار داخلی و خارجی نیز این رویداد را پوشش دادند.

ابعاد مجموعه، جایگاه مکانی و شاخصه‌های برج

برج میلاد تهران در زمینی حدود ۶۵ هکتار، در شمال محله کوی گیشا (نصر) و منطقه ۲ شهرداری تهران واقع شده است. انتخاب محل توسط گروه‌های تخصصی مختلف—از شهرسازی و تلویزیون و مخابرات تا راه‌وساختمان، اقتصاد، معماری، هواشناسی، ترافیک و ژئوتکنیک—پس از مطالعات مفصل انجام شد. برخی مزیت‌های محل به این شرح است:

• دسترسی مناسب و سطح سرویس‌دهی مطلوب؛
• قرارگیری در بلندترین نقطه شهر با چشم‌انداز گسترده به مناظر تهران؛
• فضای کافی برای عملکردهای پیش‌بینی‌شده و توسعه‌های آینده؛
• برخورداری از زیرساخت‌های موردنیاز؛
• نزدیکی به پایانه‌های مهم حمل‌ونقل مانند فرودگاه و راه‌آهن؛
• دید و ارتباط مستقیم با ایستگاه‌های مخابراتی؛
• و … .

اسامی طبقات، تعداد آن‌ها و کاربری هر کدام

به طور کلی، برج میلاد ۱۲ طبقه دارد که عناوین و کاربری آن‌ها به این صورت است:

• ورودی اصلی (لابی)

بخش لابی دربرگیرنده دو طبقه زیرزمین، طبقه همکف و سه طبقه روی آن است. ورودی برج در طبقه همکف قرار دارد و زیرزمین‌ها به فضاهای تأسیساتی و مرکز داده اختصاص یافته‌اند.

در سایر ترازهای لابی، جلوه‌هایی مانند آبنما و فواره، حوضچه‌ها، محوطه‌سازی و درختکاری، آبشار مصنوعی و سقف‌های بتنی قوسی دیده می‌شود. این محدوده علاوه بر جذابیت‌های دیداری، میزبان رویدادها و مراسم گوناگون نیز هست.

• گذر دست‌ساخته‌ها

در این طبقه مجموعه‌ای از صنایع دستی گوناگون به نمایش گذاشته می‌شود.

• نگارخانه فرش و هنر

یکی از طبقات به فرش و هنر اختصاص دارد؛ فرش‌های دستباف و آثار هنری مرتبط در این بخش در معرض دید قرار گرفته‌اند.

• سکوی دید سرپوشیده، تالار دید یا موزه شهرداری

در تراز چهارم و ارتفاع ۲۶۱ متری، تالاری با عنوان «تالار دید» یا «سکوی دید بسته» قرار دارد که امکان تماشای چشم‌انداز تهران را از پشت شیشه فراهم می‌کند؛ گزینه‌ای مناسب برای افرادی که از ارتفاع احساس ناامنی دارند. این طبقه همچنین به موزه شهرداری اختصاص یافته و اشیای متنوعی در آن به نمایش است.

• تالار مشاهیر

طبقه پنجم، به «موزه مشاهیر» اختصاص دارد؛ مجسمه‌های سیلیکونی چهره‌های برجسته ایران در اینجا دیده می‌شود.

• رستوران گردان

این رستوران با منوی بین‌المللی هر ساعت یک دور کامل می‌چرخد. رستوران گردان از مرتفع‌ترین رستوران‌های تهران است و در ارتفاع ۲۷۶ متری قرار دارد.

• سکوی دید روباز

در طبقه هفتم و ارتفاع ۲۸۰ متری، سکوی روبازِ دید به شکل تراسی بزرگ با نمای ۳۶۰ درجه طراحی شده است. بازدیدکنندگان می‌توانند پیرامون لبه دایره‌ای این سکو قدم بزنند و تهران را از زوایای گوناگون تماشا کنند. این تراز بیشترین قطر برج (حدود ۶۰ متر) را دارد.

• مجموعه خوراک‌سرا

طبقه‌ای از برج به مجموعه «سرای غذا» اختصاص یافته و رستوران‌ها و فست‌فودهای مختلفی در آن فعالیت می‌کنند.

• بخش آسانسورها

در این طبقه «شفت» یا هسته بتنی برج قرار دارد که آسانسورهای شیشه‌ای و پرسرعت در آن جای گرفته‌اند.

• رستوران VIP

در ارتفاع ۲۹۲ متری، رستوران ویژه (VIP) با وسعتی حدود ۱۱۰۰ مترمربع قرار دارد. این رستوران ایوانی دارد که چشم‌انداز شهر از آن دیدنی است.

• گنبد آسمان

در ارتفاع ۳۰۲ متری، «گنبد آسمان» قرار دارد؛ گنبدی شیشه‌ای با ارتفاع ۱۳ متر. در مرکز آن دیواری هشت‌ضلعی با نقش و نگارهای هنری دیده می‌شود. این مجموعه شامل نمادها، اسطوره‌ها و روایت‌های کهن ایرانی است و آیینه‌ای از فرهنگ و تمدن هفت‌هزارساله ایران به شمار می‌رود.

• دکل آنتن‌های مخابراتی

این بخش با قاعده‌ای ۱۶ضلعی که در پایین به مربع تبدیل می‌شود و ارتفاعی ۱۲۰ متری دارد، از فولاد ضدزنگ ساخته شده است. دکل چهار بخش اصلی دارد؛ یکی برای آنتن‌های عمومی مخابرات و سه بخش برای تقویت آنتن‌های تلویزیونی آنالوگ و دیجیتال.

چرایی ساخت برج میلاد

در زمان طراحی، یکی از اهداف، برگزیدن این سازه به عنوان نماد تهران بود. البته کارکرد برج محدود به این موضوع نیست و نیازهای مخابراتی و تلویزیونی را نیز پوشش می‌دهد. برخی کاربری‌های مهم آن عبارت‌اند از:

• ایجاد و توسعه شبکه‌های دسترسی بی‌سیم؛
• مهیا کردن زیرساخت برای سامانه‌های نوین تلویزیونی؛
• بهبود پوشش رادیو و تلویزیون؛
• کاربردهای هواشناسی و پایش ترافیک شهری؛
• تقویت گردشگری شهری از طریق موزه‌ها، رستوران‌ها و فضاهای تفریحی در طبقات گوناگون.

تسهیلات رفاهی و سرگرمی

در برج میلاد مجموعه‌ای از امکانات تفریحی و رفاهی برای عموم فراهم است که به اختصار فهرست می‌شود:

• امکانات تفریحی: اتاق فرار انیگما، زیپ‌لاین و پل معلق، زمین پینت‌بال، بولینگ و بیلیارد، سینمای شش‌بعدی و گیم هفت‌بعدی، مرکز همایش‌های برج میلاد (قابل استفاده برای سینما، مراسم و کنسرت)؛
• امکانات رفاهی: رستوران‌ها و کافه‌های متعدد، سرویس‌های بهداشتی و … .

خصایص معماری برج میلاد تهران

ارتفاع برج میلاد تهران حدود ۴۳۵ متر است و در حال حاضر (تیر ۱۴۰۳) ششمین برج بلند تلویزیونی و مخابراتی جهان به شمار می‌آید. فرم کلی سازه هشت‌ضلعی است؛ بالاترین تراز، دکل آنتن‌ها و پایین‌ترین بخش، لابی محسوب می‌شود. خود لابی شامل دو زیرزمین، طبقه همکف و سه طبقه بالاتر از آن است.

پس از لابی، بدنه میانی برج قرار دارد. بیشترین قطر برج—حدود ۶۰ متر—در ارتفاع ۲۸۰ متری ثبت شده است. وزن کل سازه حدود ۱۵۰ هزار تن و وزن اسکلت فلزی آن حدود ۲ تن برآورد می‌شود. مساحت کلی شیشه‌های به‌کاررفته نیز در حدود ۱۷ هزار مترمربع تخمین زده می‌شود.

ستون مرکزی (شفت) برج، ۶ آسانسور فعال دارد که با سرعت ۷ متر بر ثانیه حرکت می‌کنند.

دیدنی‌های پیرامون برج

بازدید از برج و بخش‌های داخلی‌اش ساعت‌ها زمان می‌خواهد، اما بسیاری از گردشگران سری هم به جاذبه‌های اطراف می‌زنند. دو نمونه پرطرفدار:

بوستان گفتگو

پارکی نزدیک به برج با امکانات متنوع؛ از پیست دوچرخه و کتاب‌فروشی و زمین بازی کودکان تا آب‌نما، مسیر اسکیت، خانه اسباب‌بازی و مسیرهای پیاده‌روی. مسجد و سرویس‌های بهداشتی نیز در دسترس است.

پل طبیعت

سازه‌ای پیاده‌رو که پارک طالقانی را به پارک آب‌و‌آتش وصل می‌کند و امروز خود به نمادی شهری بدل شده است. پل بر فراز اتوبان مدرس ساخته شده و در شب و روز جلوه‌های متفاوتی دارد.

نشانی و مسیرهای دسترسی

همان‌گونه که اشاره شد، برج میلاد در شمال محله کوی گیشا و در محدوده منطقه ۲ شهرداری تهران قرار دارد. این محله میان چهار بزرگراه مهم پایتخت—همت، چمران، حکیم و شیخ فضل‌الله نوری—جای گرفته و از نظر دسترسی وضعیتی مطلوب دارد. ایستگاه متروی برج میلاد نیز در خط هفت برای دسترسی آسان‌تر پیش‌بینی شده است.

برای رسیدن به برج، مسیرهای زیر پرکاربردند:

• تهران، بزرگراه شیخ فضل‌الله نوری، ورودی بزرگراه شهید همت، کنارگذر اختصاصی برج؛
• تهران، بزرگراه حکیم غرب، پس از بزرگراه چمران، ورودی اختصاصی برج؛
• تهران، بزرگراه همت شرق، خروجی بزرگراه شیخ فضل‌الله نوری، پل کابلیِ اختصاصی برج.

برج میلاد؛ از نمادهای شاخص تهران

پایتخت نمادهای متعددی دارد و برج میلاد یکی از شناخته‌شده‌ترین آن‌هاست. جالب اینکه ارتفاع این سازه از برج ایفل در فرانسه بسیار بیشتر است. پیشنهاد دستی بر ایران این است که هنگام بازدید از برج و طبقات دوازده‌گانه‌اش، سراغ دیدنی‌های اطراف نیز بروید.

یادآور می‌شویم برای ورود به مجموعه نیاز به تهیه بلیط دارید. برای این منظور باید به وب‌سایت برج میلاد مراجعه کنید. این مجموعه دو سایت دارد که یکی از آن‌ها ویژه خرید بلیط است.

سوالات رایج درباره برج میلاد تهران

در ادامه چند پرسش و پاسخ مطرح شده است. البته محدود نمانید؛ اگر سوال دیگری دارید یا نظری درباره این مطلب، با ما در میان بگذارید.